“Resmî enflasyon verilerine güven 2018’den itibaren zayıfladı”

Enflasyon verileri; fiyatlamalardan kira artışlarına, memur maaşları ve emekli aylıklarından Hazine borçlanmasına kadar birçok alanda referans olarak kullanılıyor. Türkiye’de yüksek enflasyonla birlikte endeksleme uygulamalarının yaygınlaşması, enflasyon ölçümüne güveni ekonomi politikalarının iletişimi açısından daha önemli hâle getiriyor.

Bilkent Üniversitesi'nden Hakan Kara ve London School of Economics’ten Doruk Okuyan tarafından “Türkiye’de Enflasyon Verilerine Olan Güven: Niceliksel Bir Değerlendirme” başlıklı hazırlanan tebliğde, TÜİK’in açıkladığı tüketici enflasyonu verileri İstanbul Ticaret Odası ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan emsal göstergelerle karşılaştırıldı. Giyim fiyatları alt kalemine odaklanan karşılaştırma, istatistikler arasındaki ayrışmanın özellikle 2021 sonrasında belirginleştiğini gösterdi. Haber metinlerinden güven(sizlik) endeksi oluşturuldu Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın (TEPAV) internet sitesinde yayınlanan çalışma kapsamında haber sitelerinden derlenen metinlere sözlük temelli metin analizi uygulandı. Resmî enflasyon verilerinin güvenilirliğine ilişkin anahtar kelime ve ifadelerin haberlerde görülme sıklığı üzerinden bir güven(sizlik) endeksi geliştirildi. Genel endeksin yanı sıra muhalif ve muhalif olmayan haber siteleri için ayrı endeksler hesaplandı. Elde edilen endeksler; resmî istatistikler, ekonomi yönetimindeki değişiklikler ve enflasyon ölçümüne ilişkin kamuoyu algısını etkileyebilecek gelişmelerle birlikte incelendi. Böylece güven algısındaki değişimin hangi dönemlerde hızlandığı ve başlıca kırılma noktalarının hangi gelişmelerle örtüştüğü araştırıldı. Güven algısındaki bozulma 2021 sonrasında hızlandı Bulgular, resmî enflasyon ölçümüne yönelik güven algısının 2018’den itibaren kademeli olarak zayıfladığını ve bu eğilimin 2021 sonrasında hızlandığını gösterdi. Güven(sizlik) endeksi, 2023 seçimleri öncesinde en yüksek düzeyine ulaşırken seçimlerin ardından kısmi bir iyileşme kaydedildi. Bununla birlikte güven algısı, Temmuz 2026 itibarıyla 2018 öncesindeki düzeyine dönemedi. Çalışmada ayrıca muhalif ve muhalif olmayan haber kaynaklarının resmî enflasyon ölçümüne yaklaşımları arasında önemli farklılıklar bulunduğu tespit edildi. Güvenin güçlendirilmesinde şeffaflık ve yönetişim öne çıktı Çalışmanın sonuçları, resmî enflasyon istatistiklerine duyulan güvenin yalnızca enflasyon düzeyiyle değil; veri üretim ve paylaşım süreçleri, kurumsal yönetişim, idari değişiklikler ve iletişim politikalarıyla da ilişkili olduğuna işaret etti. Tebliğde, güvenin güçlendirilmesi için TÜİK’in özerk yapısının ve şeffaflığının geliştirilmesi, akademiyle etkileşim ve iş birliğinin artırılması, ayrıntılı fiyat verileri ile kalite düzeltmelerine ilişkin verilerin geçmişe dönük olarak erişime açılması önerildi.