Sağlık harcamaları haneleri zorluyor

Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 yılında Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında yayınladığı “Sağlık Modülü, 2025” adlı özel çalışma sonuçlarına göre, en düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin büyük bölümüne muayene, diş tedavisi ve ilaç harcamaları yük getirirken, yüksek gelir grubunda bu oranların daha düşük olduğu belirlendi. Gelir grupları arasındaki farkların ise özellikle diş sağlığı harcamalarında belirginleştiğini gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayınladığı "Sağlık Modülü" adlı özel konulu çalışma, 2025 yılında Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması ile birlikte modül olarak uygulandı. Avrupa Birliği ülkeleri ile aynı dönemde uygulanan modülün amacı, hanelerdeki 15 yaş ve üstündeki tüm fertlerin sağlık durumlarını ve sağlık harcamalarının hanehalkına getirdiği yükü tespit etmeyi hedefliyor. Muayene ve tedavi harcamaları hanelerin yüzde 6,1'ine çok yük getirdi Hanelerin yüzde 6,1'ine doktor muayene ve tedavi harcamalarının çok yük getirdiği, yüzde 50,2'sine biraz yük getirdiği, yüzde 40,9'una ise yük getirmediği görüldü. Diş muayene ve tedavi harcamaları hanelerin yüzde 5,3'üne çok, yüzde37,2'sine biraz yük getirirken yüzde 28,9'una yük getirmedi. İlaç harcamaları ise hanelerin yüzde 5,0'ına çok, yüzde 50,9'una biraz yük getirdi. Hanelerin yüzde 44,0'ı ilaç harcamalarının yük getirmediğini belirtti. Son 12 ay içerisinde hanelerin yüzde 2,7'si muayene veya tedavi, yüzde 28,6'sı diş muayenesi veya tedavisi, yüzde 0,1'i ise ilaç harcaması yapmadı. En yüksek yüzde 20'lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 25,5'inde diş muayenesi harcaması olmadı Doktor muayene ve tedavi ile ilaç için harcama yapmayan hanelerin gelir gruplarından çok etkilenmediği görüldü. Diş muayene ve tedavisine ilk (en düşük) yüzde 20'lik gelir grubunda olanların yüzde 45,4'ünün, ikinci yüzde 20'lik gelir grubunun yüzde 36,5'inin, üçüncü yüzde 20'lik gelir grubunun yüzde 32,0'ının, dördüncü yüzde 20'lik gelir grubunun yüzde 28,1'inin, beşinci (en yüksek) gelir grubunun ise yüzde 25,5'inin harcama yapmadığı görüldü. En düşük yüzde 20'lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 62,9'una doktor muayene ve tedavileri, yüzde 37,6'sına diş muayene ve tedavileri, yüzde 65,5'ine ise ilaç harcamaları yük getirdi. En yüksek yüzde 20'lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 53,0'ı doktor muayene ve tedavilerinin, yüzde 38,0'ı diş muayene ve tedavilerinin, yüzde 59,5'i ilaç harcamalarının yük getirmediğini belirtti. Yoksulluk riski altında olmayanların yüzde 31,7'si çoğunlukla oturarak çalışanlar Bir işte çalışan 15 yaş ve üstü fertlerin tüm çalıştıkları süredeki aktivite yoğunlukları incelendiğinde, çoğunlukla bu fertlerin yüzde 29,4'ünün oturarak, yüzde 45,5'inin ayakta durarak, yüzde 18,7'sinin yürüyerek veya orta düzey fiziksel aktivite yaparak, yüzde 6,4'ünün ise ağır iş ya da ağır fiziksel aktivite yaparak çalıştığı görüldü. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan fertlerin yüzde 17,2'si oturarak çalışırken risk altında olmayan fertler için bu oran yüzde 31,7 oldu.  Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan fertlerin yüzde 11,2'sinin ağır iş ya da aktivite yaparak çalışma hayatını geçirdiği görüldü. Fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetlerine zaman ayırmayanların oranı yüzde 63,3 oldu Bir işte çalışsın ya da çalışmasın 15 yaş ve üstü fertlerin olağan bir haftada iş dışında geçirilen zamanları incelendiğinde, bu fertlerin yüzde 1,4'ünün 'Günde iki kere veya daha fazla", yüzde 11,6'sının 'Günde bir kere', yüzde 5,6'sının 'Haftada 4-6 kere', yüzde 11,5'inin 'Haftada 1-3 kere', yüzde 6,7'sinin 'Haftada 1 kereden az' en az 10 dakika boyunca aralıksız devam eden fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetleri yaptıkları tespit edildi. Fertlerin yüzde 63,3'ünün ise fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetlerine zaman ayırmadığı görüldü. Fertlerin yüzde 96,9'u iletişim faaliyetlerinde zorlanmıyor Araştırma kapsamındaki 15 yaş ve üstü fertlerin yüzde 96,9'u iletişim kurmada, yüzde 95,8'i öz bakımında, yüzde 90,0'ı işitmede, yüzde 85,2'si bir şeyleri hatırlamada, yüzde 80,5'i görmede ve yüzde 79,7'si yürümede sorun yaşamadığını ifade etti. En çok zorlanılan faaliyetler ise sırası ile yüzde 17,3 ile görme, yüzde 15,2 ile yürüme, yüzde 12,6 ile hatırlama olurken fertlerin sadece yüzde 2,2'si iletişim faaliyetlerinde zorlandığını söyledi. Fertlerin en çok yapamadığını belirttiği faaliyetler ise yüzde 0,5 ile öz bakım, yüzde 0,4 ile yürüme, yüzde 0,2 ile bir şeyleri hatırlama ve iletişim kurma faaliyetleri oldu.