Türkiye’de geniş tanımlı işsizlik oranı AB’nin iki katı

DİSK-AR İşsizlik ve İstihdamın Görünümü Raporu’nu (2025 Yıllık) yayımladı. Rapora göre, 2025’te geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 29,7’ye ulaştı. Bu oran 27 Avrupa Birliği ülkesinde ise yüzde 12,2. Çalışabilir 66,4 milyon kişinin yalnızca 22,6 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı çalışıyor. Kadınlarda geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 39,1. Her 5 kadından yalnızca 1’i kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda (KATİ) yer alabiliyor. Raporda, geniş tanımlı genç işsizliği yüzde 38,3, genç kadın işsizliği ise yüzde 49,1 olarak ölçüldü.

Raporda, dar tanımlı işsizlik verilerinin işgücü piyasasının gerçek durumunu tam yansıtmadığı belirtildi. Eksik istihdam edilenler, iş bulma ümidini kaybedenler ve hemen işe başlayamayan iş arayanlar gibi potansiyel işgücün artışı geniş tanımlı işsizlik oranının yükselmesinde etkili olduğu savunuldu. Resmi istihdam verileri yüzde 49 olarak açıklanırken, DİSK-AR tarafından hesaplanan KATİ oranı yüzde 34 seviyesinde. Kadınlarda KATİ oranı yüzde 19,8, erkeklerde ise yüzde 48,6 olarak ölçüldüğü ifade edildi. …………….. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 dönemine ait İşgücü İstatistikleri (HİA) 25 Mart 2026’da yayımlandı. TÜİK verilerine göre 2024’te yüzde 8,7 olan dar tanımlı işsizlik oranı 2025’te 0,4 puan azalarak yüzde 8,3 oldu. Ancak işsizlikteki gerçek durumu anlamak için geniş tanımlı işsizlik oranına bakmakta yarar var. Dar tanımlı işsizlik oranındaki düşüşe karşın, geniş tanımlı işsizlik artış eğilimini sürdürüyor. 2024 yılında yüzde 26,7 olan geniş tanımlı işsizlik oranı son bir yılda 3 puan artarak 2025’te yüzde 29,7’ye yükseldi. Geniş tanımlı işsizlik ile dar tanımlı işsizlik arasındaki makasın açılmasının ve geniş tanımlı işsizlik oranının artmasının sebebi zamana bağlı eksik istihdam edilenler ile iş bulma ümidini kaybedenler, iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar ve iş arayan ancak hemen işbaşı yapamayacak olanları kapsayan potansiyel işgücündeki artıştır. 2025’te Türkiye’de dar tanımlı işsizlik yüzde 8,3 ve geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 29,7 iken AB üyesi 27 ülke ortalamasında dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 6,3 ve geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 12,2’dir. Böylece dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki puan farkı AB-27’de 6 iken Türkiye’de 21,3’tür. Türkiye’de geniş tanımlı işsizlik oranı, AB üyesi 27 ülkenin 2,4 katıdır. 2024’te 32 milyon 620 bin olarak açıklanan istihdam edilenlerin sayısı 2025’te 32 milyon 566 bin olarak hesaplandı. 2025’te istihdam oranı ise yüzde 49 olarak gerçekleşti. Ancak TÜİK’in resmi istihdam verileri de tıpkı dar tanımlı işsizlik verileri gibi işgücü piyasasına ilişkin gerçeğin sadece sınırlı bir kısmını gösteriyor. İstihdam verileri tek başına istihdamın niteliği konusunda bilgi vermiyor. Bu nedenle alternatif işsizlik hesaplamaları yanında alternatif istihdam hesaplamalarına da ihtiyaç vardır. TÜİK’in resmi istihdam oranı 2025’te yüzde 49 olarak açıklanırken, DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden hareketle hesaplanan Kayıtlı Tam Zamanlı İstihdam (KATİ) oranı yüzde 34 olarak gerçekleşti. Kadınlarda resmi istihdam oranı yüzde 31,1 iken KATİ oranı yüzde 19,8 ve erkeklerde resmi istihdam oranı yüzde 66,4 olarak açıklanmışken KATİ oranı yüzde 48,6 olarak hesaplandı. GENİŞ TANIMLI KADIN İŞSİZLİĞİ YÜZDE 39,1! TÜİK’e göre mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı 2025 yılında 2024 yılına göre 147 bin kişi azalarak 2 milyon 966 bin olarak gerçekleşti. DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden yararlanarak hesaplanan geniş tanımlı işsiz sayısı ise 2025’te 12 milyon 89 bin olarak hesaplandı. TÜİK’in 2025 verilerine göre hem dar hem geniş tanımlı işsizliğin cinsiyete göre dağılımına bakıldığında kadınlarda işsizliğin çok daha yüksek olduğu görülüyor. 2025’te dar tanımlı işsizlik erkeklerde yüzde 11,3 ve kadınlarda ise yüzde 6,8 olarak açıklandı. Geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) oranı ise erkeklerde yüzde 24 ve kadınlarda yüzde 39,1 olarak gerçekleşti. Böylece dar tanımlı işsizlik oranı kadınlarda erkeklerden 4,5; geniş tanımlı işsizlik oranı ise 15,1 puan yüksektir. TÜİK verilerinden yararlanarak hesapladığımız geniş tanımlı işsiz sayısı ise kadınlarda 5 milyon 982 bin ve erkeklerde ise 6 milyon 93 bin olarak gerçekleşti. Kadın geniş tanımlı işsizliğinin dar tanımlı kadın işsizliğine göre yüksek olmasının en önemli sebebi kadınlar arasında zamana bağlı eksik istihdam edilenler ile ümitsizler, iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar ve iş arayıp işbaşı yapamayacak olanları içeren potansiyel işgücünün yüksekliğidir. GENİŞ TANIMLI GENÇ İŞSİZLİĞİ YÜZDE 38,3! TÜİK tarafından 15-24 yaş arası gençlerde dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 15,3 olarak açıklanırken TÜİK verilerinden yararlanarak hesapladığımız 15-24 yaş arası genç nüfusta geniş tanımlı işsizlik oranı 2025 yılında yüzde 38,3 olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı genç işsizliği dar tanımlı genç işsizliğinden yaklaşık 23 puan fazla olarak gerçekleşti. 2025’te genç kadınlarda geniş tanımlı işsizlik rekor seviyeye ulaştı. 15-24 yaş arası genç kadınlarda geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 49,1’e yükseldi. Genç erkeklerde dar tanımlı işsizlik yüzde 15,2 ve geniş tanımlı işsizlik yüzde 31,6 olarak hesaplanırken, 15-24 yaş arası genç kadınlarda ise dar tanımlı işsizlik yüzde 22,1, geniş tanımlı işsizlik yüzde 49,1 olarak hesaplandı. Böylece dar ve geniş tanımlı işsizlik oranı arasındaki puan farkı genç erkeklerde 16,4 ve genç kadınlarda ise 27 puandır. Gençlerde işsizlik oranlarının genel işsizlik oranlarından daha yüksek seyrettiği biliniyor.