Türkiye’de yaklaşık her 4 gençten biri evde!

DİSK-AR, “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü (2026 1. Çeyrek)” raporunu açıkladı. Rapora göre, ülkemizde çalışabilir 66,7 milyon kişinin sadece 22,3 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda. Geniş tanımlı işsizliğin 13 milyon 265 bine yükseldiği belirtilen raporda, bu oranın kadın işsizliğinde yüzde 39,6’ya ulaştığı kaydedildi. Rapora göre, Türkiye’de yaklaşık her 4 gençten biri evde iken, yüzde 23,6’lık NEET oranıyla da Avrupa’da ilk sırada yer aldı. ……………………. DİSK-AR’ın 2026 yılı ilk çeyrek raporu, işgücü piyasasındaki derin tabloyu ortaya koydu. Rapora göre geniş tanımlı işsiz sayısı 13 milyon 265 bine yükselirken, çalışma çağındaki 66,7 milyon kişinin yalnızca 22,3 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda yer aldı. Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 30,4’e, kadınlarda yüzde 39,6’ya çıktı. Gençlerde geniş tanımlı işsizlik yüzde 36 olurken genç kadınlarda oran yüzde 50,8’e ulaştı. Türkiye, yüzde 23,6’lık NEET oranıyla Avrupa’da ilk sırada yer aldı. DİSK’in internet sitesinde rapora ilişkin şunlar paylaşıldı: “Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2026 1. çeyrek (ocak, şubat, mart) dönemine ait Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçları 18 Mayıs 2026’da yayımlandı. Bilindiği gibi TÜİK, Mart 2021’den beri aylık ve üç aylık verileri ayrı ayrı açıklıyor. Aylık veriler daha sınırlı iken üç aylık veriler daha geniş bir kapsama sahiptir. Öte yandan, çeyreklik verilerin üç ayı kapsıyor olması sebebiyle, çeyreklik yayımlanan işsizlik ve istihdam verileri, aylık verilerden farklılıklar göstermektedir. Üç aylık veriler aylık verileri geriden takip etmektedir. TÜİK’e göre mevsim etkisinden arındırılmış istihdam 2025 yılı 4. çeyrek ile 2026 yılı 1. Çeyrek arasındaki dönemde 301 bin kişi azaldı. 2025 yılı 4. çeyreğinde 32 milyon 522 bin olarak açıklanan mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı 2026 yılı 1. Çeyreğinde 32 milyon 221 bin olarak hesaplandı. 2026 1. çeyreğinde mevsim etkisinden arındırılmış istihdam oranı ise yüzde 48,3 olarak gerçekleşti. Mevsim etkisinden arındırılmamış istihdam ise son bir çeyreklik dönemde 1 milyon 177 bin kişi azalarak 31 milyon 480 kişi olarak açıklandı. Mevsim etkisinden arındırılmamış istihdam oranı 2026 1. çeyrekte yüzde 47,2 oldu. Ancak TÜİK’in resmi istihdam verileri de tıpkı dar tanımlı işsizlik verileri gibi işgücü piyasasına ilişkin gerçeğin sadece sınırlı bir kısmını gösteriyor. İstihdam verileri tek başına istihdamın niteliği konusunda yeterli bilgi vermiyor. Bu nedenle alternatif işsizlik hesaplamaları yanında alternatif istihdam hesaplamalarına da ihtiyaç vardır. DİSK-AR, TÜİK’in dar tanımlı işsizlik hesaplamasının yetersizliği nedeniyle 2010 yılından bu yana alternatif geniş tanımlı işsizlik hesaplaması yapıyor. DİSK-AR yıllardır yaptığı alternatif geniş tanımlı işsizlik hesaplamasının ardından alternatif istihdam hesaplamasına da başladı. Kayıtlı ve Tam Zamanlı İstihdam (KATİ) olarak adlandırdığımız alternatif istihdam hesaplamasının ilkini “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü-Haziran 2021” isimli raporda, 2021 ilk çeyreği için yayımlamıştık. İşsizlik ve istihdam verileri bir bütün oluşturuyor. Sadece işsizliğe bakmak işgücü piyasalarından yaşanan gelişmeleri tam olarak anlamaya yetmiyor. Bilindiği gibi TÜİK düzenli olarak istihdam sayısını ve oranlarını açıklıyor. Ancak açıklanan istihdam oranlarının istihdamın niteliğine ilişkin yeterli bilgi vermekten oldukça uzaktır. Bu sebeple DİSK-AR istihdamın niteliğine göre bir ayrıma giderek yeni bir istihdam verisi hesaplamaya başladı. DİSK-AR’ın yeni hesaplamaya başladığı istihdam verisinin adı: Kayıtlı ve Tam Zamanlı İstihdam (KATİ). KATİ tüm istihdamı değil kayıtlı ve tam zamanlı olarak çalışanların oranını ortaya koymaktadır. KATİ istihdamın ne kadarının sigortalı ve tam zamanlı çalıştığını ortaya koymayı amaçlıyor. Böylece kayıtsız istihdam ile kısmi ve eksik istihdam dışında kalan tam zamanlı ve sigortalı olarak çalışanların sayısı ve oranı ortaya çıkıyor. KATİ oranı kayıtlı tam zamanlı istihdamın 15+ yaş kurumsal olmayan nüfusa bölünmesiyle hesaplanıyor. Kayıtlı ve Tam Zamanlı İstihdam (KATİ) istihdamın niteliğini ortaya koymayı amaçlayan DİSK-AR tarafından oluşturulan bir ölçüttür. KATİ istihdam edilenlerin ne kadarının sigortalı ve tam zamanlı çalıştığını ortaya koymayı amaçlıyor. Böylece kayıtsız istihdam ile kısmi ve eksik istihdam dışında kalan tam zamanlı ve sigortalı olarak çalışanların sayısı ve oranı ortaya çıkıyor. TÜİK’in resmi istihdam oranı 2026 1. çeyrekte yüzde 47,2 olarak açıklanırken, DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden hareketle hesaplanan Kayıtlı Tam Zamanlı İstihdam oranı yüzde 33,4 olarak gerçekleşti. Kadınlarda resmi istihdam oranı yüzde 30,4 iken KATİ oranı yüzde 19,6 ve erkeklerde resmi istihdam oranı yüzde 64,3 olarak açıklanmışken KATİ oranı yüzde 47,5 olarak hesaplandı. Böylece KATİ oranı resmi istihdam oranından genelde 13,8 puan, kadınlarda 10,8 ve erkeklerde ise 16,8 puan düşük olarak gerçekleşti. DİSK-AR tarafından yapılan KATİ hesaplamasıyla çalışma çağındaki (15+ yaş) 66,7 milyon kişinin sadece 22,3 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istihdam (KATİ) kapsamında çalıştığı ortaya çıktı. Çalışma çağındaki 33,7 milyon kadının sadece 6,6 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istidamda (KATİ), çalışma çağındaki 33 milyon erkeğin ise 15,9 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda yer alıyor. Bu durum nispeten nitelikli istihdamın düşüklüğünü ortaya koyuyor. GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK İLE DAR TANIMLI İŞSİZLİK ARASINDAKİ MAKAS HIZLA AÇILIYOR! TÜİK’e göre mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı bir önceki çeyreğe göre, 52 bin kişi azalarak 2026 1. çeyrekte 2 milyon 894 bin olarak gerçekleşti. DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden yararlanarak hesaplanan geniş tanımlı işsiz sayısı ise 2026 1. çeyrekte 13 milyon 265 bin olarak hesaplandı. Böylece 2026 1. çeyrekte 10,3 milyonu aşkın kişi iş ararken ümidini kaybetti, iş aramayı bıraktı ya da kısmi zamanlı olup daha fazla çalışmak istediğini belirtti. TÜİK tarafından 2026 1. çeyrekte yüzde 8,2 olarak açıklanan mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı bir önceki çeyreğe göre 0,1 puan azaldı. Mevsim etkisinden arındırılmış âtıl işgücü (geniş tanımlı işsizlik) oranı ise 2026 yılı 1. çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 0,6 puan artışla yüzde 30,4 olarak açıklandı. Dar ve geniş tanımlı işsizlik oranları arasındaki fark 22,2 puan oldu. GENİŞ TANIMLI KADIN VE ERKEK İŞSİZLİĞİ ARASINDA 14,7 PUAN FARK! TÜİK’in 2026 1. çeyrek üç aylık verilerine göre hem dar hem geniş tanımlı işsizliğin cinsiyete göre dağılımına bakıldığında kadınlarda işsizliğin çok daha yüksek olduğu görülüyor. 2026 1. çeyreğinde dar tanımlı işsizlik erkeklerde yüzde 6,8 ve kadınlarda ise yüzde 11,1 olarak açıklandı. Geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) oranı ise erkeklerde yüzde 24,9 ve kadınlarda yüzde 39,6 olarak gerçekleşti. Böylece kadınlarda dar tanımlı işsizlik oranı erkeklerden 4,3 ve geniş tanımlı işsizlik oranı ise 14,7 puan yüksek seyrediyor. TÜİK tarafından 2026 yılı 1. çeyrekte dar tanımlı kadın işsizliği 1 milyon 312 bin ve erkek işsizliği ise 1 milyon 582 bin olarak açıklandı. TÜİK verilerinden yararlanarak hesapladığımız geniş tanımlı işsiz sayısı ise kadınlarda 5 milyon 711 bin ve erkeklerde ise 6 milyon 277 bin olarak gerçekleşti. GENÇLERDE GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK ORANI GENELDE YÜZDE 36, GENÇ KADINLARDA YÜZDE 50,8! Gençlerde işsizlik oranlarının genel işsizlik oranlarından daha yüksek seyrettiği biliniyor. Öte yandan AKP döneminde gençlerde işsizlik vahim bir hal aldı. AKP’nin iktidara geldiği 2002 3. çeyreğinden bu yana gençlerde geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 26’dan yüzde 36’ya yükseldi. AKP döneminde geniş tanımlı genç işsizliği 10 puan yükseldi. AKP döneminde gençler iş bulma ümidini kaybettiler ve iş aramaktan vazgeçtiler. AKP’nin iktidara geldiği 2002 3. çeyreğinde gençlerde dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 18,3 ve geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 26,1 idi. Gençlerde dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki puan farkı 7,8’di. 2026 1. çeyreğinde ise gençlerde dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 15 olarak açıklandı. TÜİK verilerinden yararlanarak hesapladığımız 15-24 yaş arası genç nüfusta geniş tanımlı işsizlik oranı ise 2026 1. çeyreğinde yüzde 36 olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı genç işsizliği dar tanımlı genç işsizliğinden 21 puan fazladır. Türkiye, yüzde 36’lık geniş tanımlı genç işsizliği ile pek çok Avrupa ülkesinden daha kötü durumda. Geniş tanımlı işsizlik oranı AB üyesi 27 ülke ortalamasından ise 6 puan daha yüksek. 2025 yıllık verilerine göre AB-27 ortalamasında dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 15,2 ve geniş tanımlı işsizlik oranı 28,7’dir. Türkiye’de ise 2025 verilerine göre dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 15,4 ve geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 34,2; 2026 1. çeyrek verilerine göre dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 15 ve geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 36’dır. Türkiye’de ve AB ortalamasında dar tanımlı işsizlik oranı birbirine yakın olmasına rağmen geniş tanımlı işsizlik oranları arasında 7,3 puan fark vardır. Türkiye’de zamana bağlı eksik istihdam edilen ve iş aramaktan ümidini kaybeden gençlerin sayısının yüksek olması nedeniyle geniş tanımlı genç işsizliği ile dar tanımlı genç işsizliği arasındaki puan farkı açılmaya devam etmektedir. Öte yandan Türkiye’de genç kadınlarda geniş tanımlı işsizlik daha yüksek oranda seyretmeye devam ediyor. 2026 1. çeyreğinde 15-24 yaş arası erkeklerde dar tanımlı işsizlik yüzde 12,6 ve geniş tanımlı işsizlik yüzde 34,4 olarak hesaplanırken, 15-24 yaş arası genç kadınlarda ise dar tanımlı işsizlik yüzde 19,8, geniş tanımlı işsizlik yüzde 50,8 olarak hesaplandı TÜRKİYE’DE HER 4 GENÇTEN BİRİ NE EĞİTİMDE NE İSTİHDAMDA! NEET (Not in Education, Employment, or Training) istihdam, eğitim veya öğretim içinde olmayan gençlerin toplam genç nüfus içindeki payı olarak tanımlanıyor. Eğitimdeki gençler, yarı zamanlı veya tam zamanlı eğitime devam edenleri içerir, ancak yaygın eğitimde ve çok kısa süreli eğitim faaliyetlerinde olanları hariç tutar. İstihdam ILO ve Eurostat kılavuzuna göre anketin referans haftasında ücret veya kar için en az bir saat çalışan veya bu tür işlerde geçici olarak uzak olan kişileri kapsar.2 Bu nedenle NEET gençleri, işsiz veya inaktif olabilir ve eğitim veya öğretime dahil olmayabilir. OECD raporlarına göre istihdamda, eğitimde veya öğretimde olmayan gençler, yoksulluk sınırının altında gelir sahibi ve ekonomik durumlarını iyileştirmek için gerekli becerilere sahip olmayan bireyler olarak sosyal dışlanma riski altındadır. Eurostat verilerine göre Türkiye, AB ülkeleri içinde en yüksek NEET oranına sahip ülkedir. Türkiye’de hem 2025 yıllık hem de 2026 1. çeyrek verilerine göre her 4 gençten biri ne eğitimde ne istihdamda yer almaktadır. Türkiye’den sonra Avrupa ülkelerinde en yüksek NEET oranına sahip üç ülke Kuzey Makedonya (yüzde 23,4), Bosna Hersek (yüzde 20) ve Romanya’dır (yüzde 19,2). Avrupa ülkeleri arasında NEET oranı en düşük olan dört ülke ise yüzde 5,3 ile Hollanda, yüzde 5,9 ile İsveç, yüzde 6,9 ile Norveç ve yüzde 7,6 ile Slovenya’dır. AB üyesi ülkeler ortalamasında ise NEET oranı yüzde 11’dir. Böylece 2026 1. Çeyrek itibarıyla Türkiye’nin NEET oranı AB üyesi ülke ortalamasının 2,1 katıdır”