Verem hala önemli bir sağlık problemi

Dünya Sağlık Örgütü’nün Küresel Tüberküloz (Verem) 2025 Raporuna göre, 2024’te dünya çapında yeni tüberküloz tanısı alan kişisi sayısının 8 milyon 300 bin, tahmini hasta sayısının ise 10 milyon 700 bin kişi olarak bildirildiği dile getirildi. Adana İl Sağlık Müdürlüğü’nün internet sitesinde “24 Mart Dünya Tüberküloz Günü” nedeniyle hastalıkla ilgili bilgiler verildi.

İl Sağlık Müdürlüğü, şu bilgileri paylaştı: Geleneksel olarak tüm dünyada ve ülkemizde her yıl 24 Mart'ta düzenlenen Tüberküloz (verem) hastalığı ve bu hastalıkla mücadele konusunda toplumun ve sağlık çalışanlarının bilinçlendirilmesiniamaçlayan''24 Mart Dünya Tüberküloz Günü''nün bu yıl da tüm yurtta eğitim, propaganda faaliyetleri ve diğer etkinlikler ile anılması hedeflenmektedir. Dünyada Tüberküloz (Verem) Dünyada ve Türkiye’de Verem (tüberküloz) Hastalığının Durumu:  Tüberküloz (verem) halen dünya genelinde önemli bir sağlık problemidir.  Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Küresel Tüberküloz 2025 Raporuna göre; 2024'te dünya çapında yeni TB tanısı alan kişi sayısı 8,3 milyon, tahmini TB hasta sayısı ise 10,7 milyon kişi olarak bildirilmiştir.  2024 yılında, dünya genelinde tahmini olarak 10,7 milyon kişi tüberküloz (TB) hastalığına yakalanmıştır; bunların 5,8 milyonu erkek, 3,7 milyonu kadın, 1,2 milyonu çocuk (≤14 yaş) hastadır. 2024 yılında, dünya genelinde 1,23 milyon kişi tüberküloz nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Tüberküloz (TB), tek bir bulaşıcı etkenin neden olduğu ölümler arasında dünyada birinci sırada yer alırken, tüm hastalıklar içerisinde en yaygın ölüm nedeni olan ilk 10 hastalık içerisinde de yer almaktadır. Tüberküloz ile küresel mücadele kapsamında uygulanan etkin tanı ve tedavi programları sayesinde 2000-2024 yılları arasında yaklaşık 83 milyon hayat kurtarılmıştır, Türkiye’de tüberküloz görülme sıklığı (insidans); TB insidansı 2023 yılında yüz binde 11,0 ve 2024 yılında ise yüz binde 10,4 saptanmıştır. 2024 yılında verem savaş dispanserlerine kayıtlı toplam tüberküloz vaka sayısı 9.027’dir. Toplam olguların 5.266’sı (%58,3) erkek, 3.761’i (%41,7) kadındır. Tüberküloz erkeklerde kadınlardan daha sık görülmektedir ve çoğunlukla ekonomik olarak üretken yaş grubundaki erişkinleri tutmaktadır. Tüberküloz (Verem) Hastalığı: Verem basili vücuda girdikten sonra sessiz olarak kalabilir. Vücut direnci düşünce çoğalarak hastalanmaya yol açabilir. En çok hastanın aile bireylerine ve yakın çalışma arkadaşlarına bulaşma olur. Verem hastalığı vücudun bütün organlarını tutabilir ancak en çok akciğerlerde görülür (%60-70). Hastalığın tuttuğu diğer organlar arasında en sık görülenler; akciğer zarı, lenf bezleri, kemikler, böbrekler ve beyin zarıdır (menenjit).  Asitile boya vermediğinden aside dirençli basil(ARB) denilir.  Tüberküloz hastalığı nasıl bulaşır? Hasta insanların öksürmesi ve hapşırması ile ortama yayılan mikrobun sağlıklı kişiler tarafından solunum yolu ile alınması sonucu hastalık bulaşır. En sık bulaşma, hastanın uzun süre aynı kapalı ortamı paylaştığı kişilere olur. Düzenli ilaç kullanımı ile basil sayısı çok kısa sürede azalır. Hastaların çoğunda, ortalama2-3 haftada bulaştırıcılık yok olur. Tüberküloz Hastalığının Belirtileri: Genel yakınmalar; Halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, ateş, gece terlemesi, küçük çocuklarda kilo alamama, büyüme ve gelişme geriliği olabilir Solunum sistemi yakınmaları; öksürük, balgam, öksürükle kan tükürme, göğüs-sırt-yan ağrısı, nefes darlığıdır. İki- üç haftadan uzun süren ve tedaviye yanıt alınamayan öksürükte verem hastalığından şüphelenmek gerekir. Diğer organları tutan verem hastalığında ilgili organa ait bulgular olabilir (Gırtlak veremi ses kısıklığı yapabilir, lenf bezi büyümesi, idrarda kan, eklemde şişlik, vb). Tüberküloz Hastalığının Tanısı; Hastalık belirtileri, röntgen bulguları ve balgamda verem mikrobunun gösterilmesi ile konulur.      * Kesin tanı için balgamda Basilin (mikroskopta) görülmesi ya da kültürde üremesi gerekir.       *Tüberkülin deri testi (TDT)’nin pozitif olması vücutta basil olduğunu gösterir. Bu durum hem tüberküloz enfeksiyonuna hem de tüberküloz hastalığına işaret eder. Tüberküloz Tedavisi: Tüberküloz tedavisi, tüm sağlık kuruluşlarında, Bakanlığımız tarafından yayımlanmış olan “Tanı ve Tedavi Rehberi” ile belirlenmiş standartlara uygun olarak yapılır. ·         İlimizde de Seyhan, Yüreğir, Kozan ve Ceyhan’da olmak üzere 4 dispanserimiz vardır. ·        Tedavide kullanılan bütün ilaçlar, ilgili sağlık kuruluşları tarafından ücretsiz verilir. ·        Hastaların çoğunda tedavi başlandıktan sonra tedavi ile basil sayısı çok kısa sürede azalır, ortalama 2-3 haftada bulaştırıcılık yok olur. ·         Hastanın ilaçlarını içtiğinden emin olmak için her doz ilacı bir sağlık personelinin veya başka bir görevlinin gözetiminde içirmek en uygun yoldur. Buna doğrudan gözetimli tedavi (DGT) denilir. Dirençli Verem: Tüberküloz tedavisinde ilaçlar eksik ya da düzensiz kullanılırsa hastalık iyileşmez. Tam tersine tedavisi güç bir duruma gelir. Bu duruma dirençli tüberküloz denir. Temaslı muayenesi ve koruyucu tedavi: ·        Bulaştırıcı dönemde olan tüberküloz hastası ile aynı ortamda bulunan ve tüberküloz basiline maruz kalan kişilere “temaslı” denir. ·        Tüberküloz hastasının temaslıları Verem Savaşı Dispanserlerinde ücretsiz olarak muayene edilir ve gerekli tetkikleri yapılır. ·        Hasta olmayan fakat enfeksiyon ya da hastalık riski taşıyan temaslılar korum atedavisine alınır.   Verem Aşısı-BCG (Bacille Calmette Guerin): BCG aşısı özellikle çocuklarda kanla yayılan ve ağır seyreden verem hastalığını (menenjit ve miliyer TB) önlemede çok etkilidir. ·        Ülkemizde BCG aşısı doğumdan sonra 2. ayını bitiren bebeklere aile sağlığı merkezleri ve verem savaşı dispanserlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır. ·        Aşı zamanı geçirilirse, tüberkülin deritesti (TDT) sonucuna göre 6 yaşa kadar uygulanabilir.