Türkiye’deki futbol kulüplerinin büyük çoğunluğu dernek statüsünde faaliyet göstermektedirler. Dernekler Yasası’na göre hazırlanan tüzük kulüp geliştikçe yetersiz kalmaktadır. Kulüp büyüdükçe, mali bünyenin güçlendirilmesi ve çağdaş bir yapıda faaliyetlerini göstermesi konusunda şirketleşme önemli avantajlar sağlayacaktır. Burada göz önüne alınması gereken konular, futbolcu altyapısı, tesisler ve taraftar potansiyeli olmalıdır.
Dernek şeklinde faaliyet gösteren Süper Lig kulüpleri hayali gelir gider bütçeleriyle Türkiye Futbol Federasyonu’na müracaat ederek, şişirilmiş bütçe gelirlerini göstererek sezon başında yüzde 40’lara varan ödeme alabilmektedir. Sezon sonunda borç içinde yüzen kulübe TFF hiçbir soru sormadan işine devam etmektedir. Halbuki kulübün borçlarından yönetimler sorumlu tutulsa işin rengi değişecektir.
Dernek statüsündeki futbol kulüplerinin şirketleşmesi iki temel alanda fayda sağlar. Bunlar finansal faydalar ve yönetimsel örgütlenme faydalarıdır.
Derneklerin ticari işletmeler vasıtası ile ticari faaliyet göstermelerinden çok daha esnek ve etkili ticaret yapılmasını sağlayacak bir yapı olan anonim şirket yapılanması ile hem faaliyet alanları genişletilebilir hem de gelir çeşitliliği sağlanır. Kurulacak olan anonim şirketin esas sözleşmesi geniş düzenlenerek, değiştirilmesi oldukça güç olan dernek tüzüğünün sınırlamalarından ziyade anonim şirketin gerçekleştirilecek faaliyetlere özgülenmiş esas sözleşmesi ile düzenlenmiş olan faaliyetlerin yürütülmesi gelir çeşitliliği ve gelirlerin yatırım olarak değerlendirilmesi konusunda büyük bir avantaj sağlayacaktır.
Anonim şirket yapılanması ile elde edilecek bir diğer imkân da yatırım ve finansman kolaylığıdır. Dernek yapısından farklı olarak, anonim şirket kâr elde etme amaçlı bir yapılanma olduğundan yatırım yapma ve yatırımlarını finanse edebilme olanağına sahiptir. Dernek yapısından şirket yapısına geçen bir futbol kulübü, çeşitlendirdiği gelirlerini, belirli bir süre için, futbol dışında da yatırım olarak değerlendirerek futbola daha büyük bir finansman sağlama yoluna gidebilme imkânına sahip olacaktır.
Şirket yapısına geçerek gelirlerini çeşitlendiren futbol kulübünün kredibilitesi de oldukça artar. Gelirlerin çeşitlenmesi ve teminat araçlarının çoğalması ile bankalardan alınabilecek kredi olanakları artmakta ve şartları daha uygun hale gelir. Şeffaflaşma hem kredibilitenin en önemli şartlarından biri hem de en önemli sonuçlarından biridir. Şirketleşme ile kredibilitesi artan futbol kulübünün şeffaflaşması da kaçınılmaz olacaktır.
Futbol kulübünün şirketleşmesinin bir diğer getirisi de gelirleri, yatırımları, kredibilitesi ve şeffaflığı artan futbol kulübünün sponsor çeşitliği de aynı oranda artması olacaktır. Sponsor gelirleri artan, reklam gelirlerinde çeşitlilik sağlayan futbol kulübünün asıl amacı olan futbol şubesinin başarısının sağlanması yolunda büyük bir adım atılmış olacaktır.
Şirketleşme işleminin tamamlanmasından sonra kulübü daha da ileriye taşıyacak bir adım da halka arzdır. Dernek yapısı ile halka arz yapılamayacağı için, şirketleşme süreci ile kulübe büyük bir gelir sağlanmasına neden olacak halka arz için de ilk adım atılmış olacaktır.
Tüzük ile yönetilen derneklerin yönetimsel örgütlenme mekanizmaları da Dernekler Kanunu’nda ve tüzüğünde yer aldığı şekilde yapılanmaktadır. Bu yönetimsel mekanizmaların daha hızlı ve verimli çalışması da şirketleşmenin sağladığı en büyük avantajlardan biridir. Dernekler Kanunu kapsamından çıkıp Ticaret Kanunu kapsamına giren, tüzük düzenlemesinden ayrılan ve esas sözleşme ve sözleşmeler vasıtasıyla yönetilmeye başlayan futbol kulübünün karar alma mekanizmaları hızlanmış ve verimliliği de artmış olacaktır.
Anonim şirket yapısı ile yönetilmeye başlayan futbol kulübünün yönetiminin toplanması, görev dağılımının yapılması ve yetkilerinin kullanımı da kurumsallaşma kriterlerine uygun yapıldığında yönetimde sağlanan verimlilik ve sürdürülebilirlik de en üst seviyelere çekilebilecektir.
Futbol kulüplerinin şirketleşmesi ile yönetimdeki profesyonelleşme de artırılacaktır. Futbol kulübü yönetiminde sıklıkla rastlanan gönüllülük esasına dayalı yönetimler, profesyonelleşme imkânı ile daha verimli ve sürdürülebilir bir yönetim yapısına kavuşmuş olacaktır.
Futbol kulübünün şirketleşerek kurumsallaşması ve profesyonel yöneticiler tarafından yönetilmesi yönetim kurulu üyelerinin sorumluluklarının da azaltılmasını da sağlayacaktır. Her yöneticinin uzman olduğu konuda yönetim yetkilerini kullanması ve sorumluluk üstlenmesi de şirketleşmeye geçiş ile elde edilebilecek avantajlardan biridir.
Şirketleşme sürecinde tek bir şirket kurmak yerine futbol şubesinin devredileceği bir şirket ve bu şirketin iştiraki olan ve ticari faaliyetleri yürütecek ayrı bir şirket kurularak faaliyetlerin ayrışması ve gelir gider dengesinde avantajlar sağlanması da mümkün olacaktır.
Spor kulübünün futbol şubesinin anonim şirket yapılandırılması ile hem gelir çeşitliliği sağlanır hem de faaliyet alanları genişletilebilir. Ayrıca anonim şirket yapılanması ile elde edilecek bir diğer olanak da yatırım ve finansman kolaylığı olacaktır. Dernek yapısından şirket yapısına geçen bir futbol kulübü, çok yönlü yaptığı gelirlerini, belirli bir süre için futbol dışında da yatırım olarak değerlendirerek futbola daha geniş bir finansman kaynağı sağlama yoluna gidebilme olanağına kavuşacaktır.
Şirketleşme yoluyla kulübün mali ve idari yapısındaki şeffaflığın artması sponsor çeşitliliğini de artıracaktır. Sponsor gelirleri artan, reklam gelirlerinde çeşitlilik sağlayan futbol kulübü, başarı yolunda önemli adımlar atacaktır. Şirketleşme ile halka arz olanağı da elde edileceği için finansman kaynakları hızlı bir şekilde yükselecektir.
Dernekler Yasası kapsamından çıkıp Ticaret Yasası kapsamına giren, tüzük düzenlemesinden kurtulup esas sözleşme ve sözleşmeler yoluyla yönetilmeye başlayan futbol kulübünün karar alma mekanizmaları hızlanmış ve üretkenlikte artmış olacaktır. Şirketleşme ile yönetimdeki profesyonelleşme de kurumsal bir yapıya kavuşacaktır. Gönüllülük esasına dayalı yönetimler yerini sürdürülebilir profesyonel bir anlayışa bırakacaklardır.
Bir kulübün futbol şubesini bir Anonim Şirket’e devretmesi, şubenin tüm aktif ve pasiflerinin birlikte devir alınması yoluyla olacaktır. Yani tüm borçlar ve taahhütlerin sorumluluğu şirkette devam edecektir. Futbol şubesini şirketleştirmek isteyen dernek genel kurulunu toplayarak tüzüğünde yazılı çoğunlukla karar almak zorundadır.
Şirket ana sözleşmesindeki hisse dağılımı ve yetkilendirme büyük önem taşımaktadır. Nama yazılı özel hisselere, hamiline yazılı çoğunluk hisselerine karşı yönetimin çoğunluğunu belirleme yetkisi verilmesi sıklıkla görülmektedir. Bu, yönetimi belirleme işi daha değişik yöntemlerle de yapılabilmektedir.
Sonuç olarak Türkiye’de faaliyet gösteren futbol kulüplerinin şirketleşmesi idari ve mali yapılarının profesyonel ve bütünlük içinde yönetilmesi, çağdaş ve gelirleri artırıcı bir kurumsal yapıya kavuşması, hızlı karar mekanizmaları ile dinamik bir işleyişe sahip olması şirketleşme ile elde edilebilecek kazanımlardır. Futbol kulüplerinin de bu kazanımlarla daha başarılı süreçlere girmesi için şirketleşmeyi en kısa zamanda takvimlerine almaları gereği günümüz finansal yapısında kaçınılmazdır.